lettre PI

π la lettre pi
πᾷ, dor. c.  πῇ
πά, dor. c. πή
παγά, dor. c. πηγή
παγγενεῖ, adv. : avec tout le peuple, en foule
παγείς (part. aor. 2. pass.), πάγεν (3. pl. épq. ao. 2. pas. ) de πήγνυμι
παγετός οῦ (ὁ) : la gelée, la glace

Ἡ μὲν γὰρ πάχνη τῇ αὑτῆς ἰσχύι ἀντισπάσασα τὸ θερμὸν ἔχει ἐν ἑαυτῇ, ὁ δὲ παγετὸς ἐπιπήξας.
Xénophon, Hal, 4, 1

παγετώδης, ης, ες : glacé, gelé

Ὦ κοίλας πέτρας γύαλον
θερμὸν καὶ παγετῶδες, ὥς σ' οὐκ ἔμελλον ἄρ', ὦ τάλας,
λείψειν οὐδέποτ', ἀλλά μοι καὶ θνῄσκοντι συνείσει.
Sophocle, Philoctète, 1082

πάγη, ης (ἡ) : 1. le filet de chasse 2. le piège, la ruse

Τὸ μὲν ἂψ ἐπὶ γαίῃ
πρόσθεν Μηριόναο πάγη ποδός·
Homère, Iliade, XXIII, 859

πάγιος, α, ον : fixe, ferme, solide

Θεοὺς μὲν δή, Δία τε καὶ Ἥραν καὶ τοὺς ἄλλους πάντας, ὅπῃ τις ἐθέλει, ταύτῃ κατὰ τὸν αὐτὸν τιθέσθω νόμον καὶ πάγιον ἐχέτω τοῦτον τὸν λόγον·
Platon, Epinomis, 984

παγις, ίδος (ἡ) : les rets, le filet
παγίως, adv. d'une manière fixe, solidement, fermement

Καὶ γὰρ ἐκεῖνος ἔφη πάντων εἶναι χρημάτων μέτρον ἄνθρωπον, οὐδὲν ἕτερον λέγων ἢ τὸ δοκοῦν ἑκάστῳτοῦτο καὶ εἶναι παγίως·
Aristote, Métaphysique, XI, 1062b

παγκαίνιστος, ος, ον : entièrement renouvelé, toujours nouveau

Κλυταιμήστρα τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον
κηκῖδα παγκαίνιστον, εἱμάτων βαφάς. (Eschyle, Agamemnon, 944)

πάγκακος, ος, ον : 1. funeste 2. très méchant

Ἀθηναῖος ὁ μὲν γὰρ δικαίως καὶ ἀδίκως λαμβάνων καὶ μήτε δικαίως μήτε ἀδίκως ἀναλίσκων πλούσιος, ὅταν καὶ φειδωλὸς ᾖ, ὁ δὲ πάγκακος, ὡς τὰ πολλὰ ὢν ἄσωτος, μάλα πένης· (Platon, Lois, V, 743)

παγκάκως, adv. : tout à fait mal, misérablement
πάγκαλος, η ou ος, ον : tout à fait beau

Ὡς δ' ἀπιὼν ἐγένετο ἐν Μήδοις, συνδόξαν τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρὶ γαμεῖ τὴν Κυαξάρου θυγατέρα, ἧς ἔτι καὶ νῦν λόγος ὡς παγκάλης γενομένης. (Xénophon, Cyropédie, 8, V, 28)

πάγκαρπος, ος, ον : 1. qui consiste en une affrande de toutes sortes de fruits (sacrifice) 2. fécond, fertile, couvert de baies (laurier)
παγκευθής, ής, ές : qui cache tout

Αἰδωνεῦ Αἰδωνεῦ, λίσσωμαι
ἄπονα μήτ' ἐπὶ βαρυαχεῖ
ξένον ἐξανύσαι
μόρῳ τὰν παγκευθῆ κάτω
νεκρῶν πλάκα καὶ Στύγιον δόμον.
(Sophocle, Oedipe à Colone, 1557)

πάγκλαυστος, ος, ον : 1. tout à fait lamentable 2. qui pleure sans cesse
πάγκλαυτος, ος, ον : tout à fait lamentable

Χορός ὡς καὶ σὺ πάγκλαυτον αἰῶνα κοινὸν εἵλου,
τὸ μὴ καλὸν καθοπλίσασα, δύο φέρειν ἐν ἑνὶ λόγῳ,
σοφά τ' ἀρίστα τε παῖς κεκλῆσθαι.
(Sophocle, Electre, 1085)

παγκληρία, ας (ἡ) : l'héritage entier

Πρεσβύτης ὅστις σε γήμας ξένος ἐπεισελθὼν πόλιν
καὶ δῶμα καὶ σὴν παραλαβὼν παγκληρίαν,
ἄλλης γυναικὸς παῖδας ἐκκαρπούμενος
λάθρα πέφηνεν·
(Euripide, Ion, 813)

πάγκοινος, ος, ον : commun à tous
παγκοίτης, dor.  παγκοίτας, α, adj. qui endort toute chose

Ἀλλά μ' ὁ παγκοίτας Ἅιδας ζῶσαν ἄγει
τὰν Ἀχέροντος
ἀκτάν, οὔθ' ὑμεναίων ἔγκληρον, οὔτ' ἐπινύμφειός
πώ μέ τις ὕμνος ὕμνησεν, ἀλλ' Ἀχέροντι νυμφεύσω.
(Sophocle, Antigone, 802)

παγκόνιτος, ος, ον : où l'on est couvert de poussière

Ἀλλ' ἐπὶ τάνδ' ἄρ' ἄκοιτιν
τίνες ἀμφίγυοι κατέβαν πρὸ γάμων,
τίνες πάμπληκτα παγκόνιτά τ' ἐξῆλθον ἄεθλ' ἀγώνων;
(Sophocle, Trachiniennes, 503)

παγκρατης, ής, ές : 1. tout-puissant 2. entièrement victorieux

Παγκρατὲς Ζεῦ, τρέψον εἰς ἐχθροὺς βέλος.
Eschyle, Sept contre Thèbes, 245

παγκρατιάζω ; s'exercer à la lutte du pancrace

τούτους ἐπὶ τὸν ἀγῶνα ἐλθόντας τῶν Ἰσθμίων παγκρατιάσοντας ἐν παισί, τὸν δὲ αὐτῶν παλαίσοντα, ὑπὸ τῶν ἀνταγωνιστῶν, πρὶν ἢ ἐς τὸν ἀγῶνα ἐσελθεῖν, ἀποπνιγῆναι σφᾶς ἢ καὶ ἄλλῳ τῷ τρόπῳ διαχρησθῆναι·
(Strabon, V, 2, 4)

παγκρατιστής, ου (ὁ) : qui lutte ou s'exerce au pancrace
παγκρατιαστικός, ή, όν  : qui lutte ou s'exerce au pancrace

Ὁ γὰρ δυνάμενος τὰ σκέλη ῥιπτεῖν πως καὶ κινεῖν ταχὺ καὶ πόρρω δρομικός, ὁ δὲ θλίβειν καὶ κατέχειν παλαιστικός, ὁ δὲ ὦσαι τῇ πληγῇ πυκτικός, ὁ δ' ἀμφοτέροις τούτοις παγκρατιαστικός, ὁ δὲ πᾶσι πένταθλος.
(Aristote, Rhétorique, 1361b)

παγκράτιον, ου (τὸ) : le pancrace (combat gymnique comprenant la lutte et le pugilat)

Ἠγωνίζοντο δὲ παῖδες μὲν στάδιον τῶν αἰχμαλώτων οἱ πλεῖστοι, δόλιχον δὲ Κρῆτες πλείους ἢ ἑξήκοντα ἔθεον, πάλην δὲ καὶ πυγμὴν καὶ παγκράτιον ἕτεροι, καὶ καλὴ θέα ἐγένετο· (Xénophon, Anabase, IV, 8, 27)

παγκρότως, adv. avec un grand bruit
παγκύνιον, ου (τὸ) :  sorte d'algue marine dont le suc est mortel aux chiens de mer
πάγος, ου (ὁ) ; 1. ce qui est fiché ou comme fiché, la pointe de rocher, le rocher, la montagne, la colline, le tertre 2. tout objet figé, durci, le glaçon, le morceau de glace

Τοῦτο δ' ὅσοις τῶν θεσμοθετῶν εἰς Ἄρειον πάγον οὐχ οἷόν τ' ἐστὶν ἀνελθεῖν, παρέντες τὸ βιάζεσθαι στέργουσιν ταῖς ὑμετέραις γνώσεσι.
Démosthène, Discours, XXVI, 5

παγχάλεπος, ος, ον : tout à fait difficile

Τούτοιν δὲ τὸ μὲν οὐ πάνυ χαλεπόν, τοῦ δὲ μὴ ἀδικεῖσθαι κτήσασθαι δύναμιν παγχάλεπον, καὶ οὐκ ἔστιν αὐτὸ τελέως σχεῖν ἄλλως ἢ τελέως γενόμενον ἀγαθόν·
(Platon, Lois, VIII, 829)

παγχαλέπως, adv. : très difficilement
παγχάλκεος, εος, εον : tout en airain
πάγχαλκος, ος, ον : tout en airain

Ἤδη δ' ἔκρυπτον σῶμα παγχάλκοις ὅπλοις
δισσοὶ γέροντος Οἰδίπου νεανίαι·
(Euripide, Phéniciennes, 1243)

πάγχρηστος, ος, ον  : tout à fait utile ou utile à tout

Ἢ ποῖον ἄλλο κτῆμα οὕτω πάγχρηστον; (Xénophon, Mémorables, II, IV, 5)

πάγχριστος, ος, ον : oint tout entier

Ὅθεν μόλοι πανίμερος,
τᾶς πειθοῦς παγχρίστῳ
συγκραθεὶς ἐπὶ προφάσει φάρους.
(Sophocle, Trachiniennes, 660)

παγχρύσεος, ος, ον : tout en or ou tout doré

Ἷξον δ' ἱερὸν πέδον, ᾧ ἔνι Λάδων
εἰσέτι που χθιζὸν παγχρύσεα ῥύετο μῆλα
χώρῳ ἐν Ἄτλαντος, χθόνιος ὄφις·
(Apollonius de Rhodes, Argonautiques, IV, 1396)

πάγχρυσος, ος, ον : tout en or ou tout doré

Δράκοντά θ', ὃς πάγχρυσον ἀμπέχων δέρος
σπείραις ἔσῳζε πολυπλόκοις ἄυπνος ὤν,
κτείνασ' ἀνέσχον σοὶ φάος σωτήριον.
(Euripide, Médée, 480)

πάγχυ, adv. : tout à fait

Ἕκτορ νῦν δὴ πάγχυ λελασμένος εἰς ἐπικούρων,
οἳ σέθεν εἵνεκα τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
θυμὸν ἀποφθινύθουσι·
(Homère, Iliade, XVI, 508)

Πάδος, ου (ὁ) : le Pô
παθαίνω, au moy.  παθαίνομαι : éprouver une affection vive, être vivement ému, se passionner, s'échauffer
παθέειν : inf. aor. 2. épq. de πάσχω
πάθη, ης (ἡ) : 1. l'état passif, ce qui arrive à quelqu'un 2. la souffrance, le mal, la maladie, la douleur, l'affliction
πάθημα, ατος (τὸ) : I. tout événement qui survient et affecte le corps ou l'âme 1. la maladie 2. l'affliction, le malheur 3. l'état du corps ou de l'âme soumis à ces influences, la disposition physique ou morale, les passions II. tout événement qui se produit en dehors de nous, l'événement, l'accident

Ἆρ' οὖν οὐ τὸ μὲν κωλῦον τὰ τοιαῦτα ἐγγίγνεται, ὅταν ἐγγένηται, ἐκ λογισμοῦ, τὰ δὲ ἄγοντα καὶ ἕλκοντα διὰ παθημάτων τε καὶ νοσημάτων παραγίγνεται;
(Platon, République, IV, 439)

πάθῃσθα : 2. sg. epq. subj. ao. 2. de πάσχω
παθητικός, ός, όν : 1. accessible aux impressions extérieures, capable de se sentir sensible 2. émouvant, propre à émouvoir, pathétique

Ἄμφω γὰρ ὀργιαστικὰ καὶ παθητικά·
(Aristote, Métaphysiqye, V, 1202a)

παθητικῶς, adv. : 1. avec disposition à s'émouvoir, d'une manière pathétique 2. d'une façon passive
παθητός, ή, όν : accessible aux impressions extérieures, impressionnable

Ἐπικουρίας οὖν τυχὼν τῆς ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης ἕστηκα μαρτυρόμενος μικρῷ τε καὶ μεγάλῳ, οὐδὲν ἐκτὸς λέγων ὧν τε οἱ προφῆται ἐλάλησαν μελλόντων γίνεσθαι καὶ Μωυσῆς, εἰ παθητὸς ὁ χριστός, εἰ πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν φῶς μέλλει καταγγέλλειν τῷ τε λαῷ καὶ τοῖς ἔθνεσιν.
(Nouveau Testament, Actes, 26, 22)

παθολογέω-ῶ : parler ou traiter des affections, des maladies
πάθος, εος-ους (τὸ) : I. ce qu'on éprouve  1. l'épreuve, l'expérience 2. l'événement, la conjoncture, le triste sort, l'infortune, le malheur II. l'état de l'âme agitée par des circonstances extérieures, la disposition morale, la pitié, le plaisir, l'amour, le chagrin, l'affliction, la tristesse  III. en philos, en log. et en sc. τὰ πάθη : les événements, les changements qui se produisent dans les choses, les propriétés des lignes géométriques en rhet : l'expression passionnée, le pathétique

Εἰπὲ γάρ μοι, τοὺς εὖ πράττοντας τοῖς κακῶς πράττουσιν οὐ τοὐναντίον ἡγῇ πάθος πεπονθέναι;
Platon, Gorgias, 495

παιάν, άνος (ὁ) : I Péan, chant solennel à plusieurs voix, surtout en l'honneur d'Apollon, qqf. d'autres divinités 1. le chant de plainte, le chant pour demander le salut et la délivrance 2. le cantique funèbre 3. le chant de combat 4. le chant de joie, le chant de fête, le chant d'allégresse II. le péan, pied de trois brèves et une longue diversement combinées
Παίαν, ᾶνος (ὁ) : Péan, surnom d'Apollon
παιανίζω : chanter un péan

Οἱ δὲ Ἕλληνες παιανίσαντες ὥρμησαν δρόμῳ ἐπ' αὐτούς·
(Xénophon, Anabase, IV, III, 31)

παιάων, dor. c.  παιήων
παιγνία, ας (ἡ) : le jeu, l'amusement
παιγνιήμων, ων, ον : qui aime la plaisanterie, enjoué
παίγνιον, ου (τὸ) : I. ce qui sert à jouer : 1. le jouet d'enfant 2. la comédie, la représentation scénique 3. la poèsie légère, badine, le petit poème II. le jeu, la plaisanterie, la raillerie

Θαῦμα μὲν ἕκαστον ἡμῶν ἡγησώμεθα τῶν ζῴων θεῖον, εἴτε ὡς παίγνιον ἐκείνων εἴτε ὡς σπουδῇ τινι συνεστηκός·
Platon, Lois, I, 644

παιγνιώδης, ης, ες : qui se fait par jeu
παιδαγωγεῖον, ου (τὸ) : 1. l'antichambre d'une école 2. l'école
παιγαγωγέω-ῶ (f. -ήσω, aor. inus., pf. πεπαιδαγώγηκα) : 1. diriger ou instruire des enfants 2. diriger, gouverner (les désirs, les passions, etc.)

Ἢ οὐ δοκεῖ δεήσειν παιδαγωγῶν, τιτθῶν, τροφῶν, κομμωτριῶν, κουρέων, καὶ αὖ ὀψοποιῶν τε καὶ μαγείρων;
(Platon, République, II, 373)

παιδαγωγία,ας (ἡ) : 1. la direction ou l'éducation des enfants, l'éducation 2. le soin qu'on donne (à une plante, à un malade)

Οὐκοῦν, ἦν δ' ἐγώ, ὦ Ἀδείμαντε, καὶ τὰς ψυχὰς οὕτω φῶμεν τὰς εὐφυεστάτας κακῆς παιδαγωγίας τυχούσας διαφερόντως κακὰς γίγνεσθαι;
(Platon, République, VI, 491)

παιδαγωγικός, ή, όν : 1. qui concerne l'éducation des enfants 2. ἡ παιδαγωγική [τέχνη] ; l'art de gouverner, de soigner

Οὔκ, εἴ γ' ἐννοεῖς, εἶπον, ὅτι τῇ παιδαγωγικῇ τῶν νοσημάτων ταύτῃ τῇ νῦν ἰατρικῇ πρὸ τοῦ Ἀσκληπιάδαι οὐκ ἐχρῶντο, ὥς φασι, πρὶν Ἡρόδικον γενέσθαι·
(Platon, République, II, 406)

παιδαγωγικῶς, adv. à la façon d'un précepteur
παιδαγωγός, οῦ (ὁ) :  1. l'esclave chargé de conduire les enfants à l'école 2. le gouverneur ou le précepteur d'un enfant

Καὶ ἄρχοντάς γέ που, ἦν δ' ἐγώ, οὐ τοὺς φαυλοτάτους αὐτοῖς ἐπιστήσουσιν ἀλλὰ τοὺς ἐμπειρίᾳ τε καὶ ἡλικίᾳ ἱκανοὺς ἡγεμόνας τε καὶ παιδαγωγοὺς εἶναι.
(Platon, République, V, 467)

παιδάριον, ου (τὸ) : 1. le jeune garçon 2. le jeune esclave

Κάκιστ' ἀπόλοιο παιδάριον αὐταῖς μάχαις·
(Aristophane, Paix, 1289)

παιδεία, ας (ἡ) : 1. l'éducation des enfants, l'instruction, la culture de l'esprit, la connaissance des arts libéraux, l'expérience 2. l'âge de la jeunesse
Παιδεία, ας (ἡ) : l'Education (de Cyrus), la Cyropédie
παίδειος ou mieux παιδεῖος, ος, ον : qui concerne les enfants, qui convient aux enfants
παιδεραστής οῦ (ὁ) : celui qui aime les enfants, le pédéraste

Πάντως μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος παιδεραστής τε καὶ φιλεραστὴς γίγνεται, ἀεὶ τὸ συγγενὲς ἀσπαζόμενος.
(Platon, 192)

παιδεραστία, ας (ἡ) : l'amour pour les enfants, la pédérastie

 Δεῖ δὴ τὼ νόμω τούτω συμβαλεῖν εἰς ταὐτόν, τόν τε περὶ τὴν παιδεραστίαν καὶ τὸν περὶ τὴν φιλοσοφίαν τε καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν, εἰ μέλλει συμβῆναι καλὸν γενέσθαι τὸ ἐραστῇ παιδικὰ χαρίσασθαι.
(Platon, 184)

παίδευμα, ατος (τὸ) : 1. ce qu'on a élevé ou instruit, l'élève, le disciple; poet. les poissons, les nourrissons de la mer 2. ce qu'on a appris, la connaissance, le savoir

Οὐδέ γε οἱ ταῦτα μὲν ἱκανοί, ἀπαίδευτοι δὲ ὡς χρὴ καὶ συμμάχοις καὶ πολεμίοις χρῆσθαι, ἀλλὰ καὶ οὗτοι δῆλον ὡς τῶν μεγίστων παιδευμάτων ἀπείρως ἔχουσιν.
(Xénophon, Cyropédie, I, V, 11)

παίδευσις, εως (ἡ) : 1. l'action d'instruire des enfants, l'éducation, l'instruction 2. l'école

Σκέψαι δὲ τὴν παίδευσιν ᾗ πέποιθεν ὡς ἐλέγξω,
ὅστις σε θερμῷ φησι λοῦσθαι πρῶτον οὐκ ἐάσειν.
(Aristophane, Nuées, 1043)

παιδευτέος, α, ον : qu'on doit éduquer, à éduquer

Ὥστε πρὸς τούτους τοὺς σκοποὺς καὶ παῖδας ἔτι ὄντας παιδευτέον καὶ τὰς ἄλλας ἡλικίας, ὅσαι δέονται παιδείας. (Aristote, Politique, VII, 1333b)

παιδεύτης, ου (ὁ) : le maître, le précepteur

Ἣν ἔργῳ προστιθέασι λόγῳ μὴ πείθοντες οὗτοι οἱ παιδευταί τε καὶ σοφισταί
(Platon, République, VI, 492)

παιδευτικός, ή, όν : qui concerne l'instruction

Ἔστω δὴ διακριτικῆς τέχνης καθαρτική, καθαρτικῆς δὲ τὸ περὶ ψυχὴν μέρος ἀφωρίσθω, τούτου δὲ διδασκαλική, διδασκαλικῆς δὲ παιδευτική·
(Platon, 231)

παιδεύω (f. εύσω, ao. ἐπαίδευσα pf. πεπαίδευκα) : élever, instruire, former, apprendre qqch à qqn., enseigner à qqh., former, dresser (des animaux)

Οὐκοῦν ὁ μὲν ἀπαίδευτος ἀχόρευτος ἡμῖν ἔσται, τὸν δὲ πεπαιδευμένον ἱκανῶς κεχορευκότα θετέον;
Platon, Lois, II, 654

παιδιά, ᾶς (ἡ) : 1. le jeu, l'amusement 2. le jeu, le badinage, la bagatelle

Τούτῳ δὴ δεῖν τῷ τρόπῳ συνεπόμενον καὶ παίζοντα ὅτι καλλίστας παιδιὰς πάντ' ἄνδρα καὶ γυναῖκα οὕτω διαβιῶναι, τοὐναντίον ἢ νῦν διανοηθέντας.
Platon, Lois, VII, 803

παιδικός, ή, ον : I. qui concerne les enfants 1. d'enfant 2. qui concerne un enfant aimé; τὰ παιδικά : le favori, le mignon II. d'enfant, puéril, badin, niais

Οὐ μόνον γε, ὦ φίλε, εἰκός, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἀνάγκη τὸν ἐρωτικῶς του φύσει ἔχοντα πᾶν τὸ συγγενές τε καὶ οἰκεῖον τῶν παιδικῶν ἀγαπᾶν.
Platon, République, VI, 485

παιδικῶς, adv. 1. d'une manière enfantine, puérilement 2. par plaisanterie
παιδίον, ου (τὸ) :  1. le petit enfant (garçon ou fille) au-dessous de sept ans 2. le jeune serviteur, le petit esclave

Ἅμα δὲ καὶ δεῖ τοὺς παῖδας ἔχειν τινὰ διατριβήν, καὶ τὴν Ἀρχύτου πλαταγὴν οἴεσθαι γενέσθαι καλῶς, ἣν διδόασι τοῖς παιδίοις, ὅπως χρώμενοι ταύτῃ μηδὲν καταγνύωσι τῶν κατὰ τὴν οἰκίαν·
Aristote, Politique, VIII, 1340b

παιδιοτροφέω-ῶ, c. παιδοτροφέω
παιδίσκη, ης (ἡ) :  1. la petite fille de condition libre 2. la petite servante, la jeune esclave 3. la jeune prostituée

Ἐξεργάσαντο δέ μιν οἱ ἀγοραῖοι ἄνθρωποι καὶ οἱ χειρώνακτες καὶ αἱ ἐνεργαζόμεναι παιδίσκαι.
Hérodote, I, 93, 2

παιδίσκος, ου (ὁ) : le petit garçon

Καὶ τῶν μὲν αὖ παιδίσκων οὕτως ἐπεμελήθη.
Xénophon, Const. Lac. III, 5

παιδιώδης, ης, ες : qui aime le jeu

Δοκεῖ δὲ καὶ ὁ παιδιώδης ἀκόλαστος εἶναι, ἔστι δὲ μαλακός.
Aristote, Ethique à Nicomaque, 1150b, 15

παιδνός, ή ou ός, όν : 1. d'enfant 2. enfantin, puéril

Εἰ δ' ἄγε τοι καὶ δένδρε' ἐυκτιμένην κατ' ἀλωὴν
εἴπω, ἅ μοί ποτ' ἔδωκας, ἐγὼ δ' ᾖτεόν σε ἕκαστα
παιδνὸς ἐών, κατὰ κῆπον ἐπισπόμενος·