Euripide : Héraclès (texte grec)

^{ALLER
à LA TABLE DES MATIERES D'EURIPIDE}

ΗΕΡΑΚΛΗΣ

Ἀμφιτρύων
Τίς τὸν Διὸς σύλλεκτρον οὐκ οἰ̂δεν βροτω̂ν,
Ἀργει̂ον Ἀμφιτρύων', ὃν Ἀλκαι̂ός ποτε
ἔτιχθ' ὁ Περσέως, πατέρα τόνδ' Ἡρακλέους;
ὃς τάσδε Θήβας ἔσχον, ἔνθ' ὁ γηγενὴς
σπαρτω̂ν στάχυς ἔβλαστεν, ὡ̂ν γένους Ἀρης 5
ἔσωσ' ἀριθμὸν ὀλίγον, οἳ Κάδμου πόλιν
τεκνου̂σι παίδων παισίν. ἔνθεν ἐξέφυ
Κρέων Μενοικέως παι̂ς, ἄναξ τη̂σδε χθονός.
Κρέων δὲ Μεγάρας τη̂σδε γίγνεται πατήρ,
ἣν πάντες ὑμεναίοισι Καδμει̂οί ποτε 10
λωτῳ̂ συνηλάλαξαν, ἡνίκ' εἰς ἐμοὺς
δόμους ὁ κλεινὸς Ἡρακλη̂ς νιν ἤγετο.
Λιπὼν δὲ Θήβας, οὑ̂ κατῳκίσθην ἐγώ,
Μεγάραν τε τήνδε πενθερούς τε παι̂ς ἐμὸς
Ἀργει̂α τείχη καὶ Κυκλωπίαν πόλιν 15
ὠρέξατ' οἰκει̂ν, ἣν ἐγὼ φεύγω κτανὼν
Ἠλεκτρύωνα· συμφορὰς δὲ τὰς ἐμὰς
ἐξευμαρίζων καὶ πάτραν οἰκει̂ν θέλων,
καθόδου δίδωσι μισθὸν Εὐρυσθει̂ μέγαν,
ἐξημερω̂σαι γαι̂αν, εἰθ' ̔́Ηρας ὕπο 20
κέντροις δαμασθεὶς εἰτε του̂ χρεὼν μέτα.
Καὶ τοὺς μὲν ἄλλους ἐξεμόχθησεν πόνους,
τὸ λοίσθιον δὲ Ταινάρου διὰ στόμα
βέβηκ' ἐς Ἀιδου, τὸν τρισώματον κύνα
ἐς φω̂ς ἀνάξων, ἔνθεν οὐχ ἥκει πάλιν. 25
Γέρων δὲ δή τις ἔστι Καδμείων λόγος
ὡς ἠ̂ν πάρος Δίρκης τις εὐνήτωρ Λύκος
τὴν ἑπτάπυργον τήνδε δεσπόζων πόλιν,
τὼ λευκοπώλω πρὶν τυραννη̂σαι χθονὸς
Ἀμφίον' ἠδὲ Ζη̂θον, ἐκγόνω Διός. 30
Οὑ̂ ταὐτὸν ὄνομα παι̂ς πατρὸς κεκλημένος,
Καδμει̂ος οὐκ ὤν, ἀλλ' ἀπ' Εὐβοίας μολών,
κτείνει Κρέοντα καὶ κτανὼν ἄρχει χθονός,
στάσει νοσου̂σαν τήνδ' ἐπεσπεσὼν πόλιν.
Ἡ̔μι̂ν δὲ κη̂δος ἐς Κρέοντ' ἀνημμένον 35
κακὸν μέγιστον, ὡς ἔοικε, γίγνεται.
τοὐμου̂ γὰρ ὄντος παιδὸς ἐν μυχοι̂ς χθονὸς
ὁ καινὸς οὑ̂τος τη̂σδε γη̂ς ἄρχων Λύκος
τοὺς Ἡρακλείους παι̂δας ἐξελει̂ν θέλει
κτανὼν δάμαρτά <θ'>, ὡς φόνῳ σβέσῃ φόνον, 40
κἄμ' -- εἰ τι δὴ χρὴ κἄμ' ἐν ἀνδράσιν λέγειν
γέροντ' ἀχρει̂ον -- μή ποθ' οἵδ' ἠνδρωμένοι
μήτρωσιν ἐκπράξωσιν αἵματος δίκην.
Ἐ̓γὼ δέ -- λείπει γάρ με τοι̂σδ' ἐν δώμασιν
τροφὸν τέκνων οἰκουρόν, ἡνίκα χθονὸς 45
μέλαιναν ὄρφνην εἰσέβαινε, παι̂ς ἐμός --
σὺν μητρί, τέκνα μὴ θάνωσ' Ἡρακλέους,
βωμὸν καθίζω τόνδε σωτη̂ρος Διός,
ὃν καλλινίκου δορὸς ἄγαλμ' ἱδρύσατο
Μινύας κρατήσας οὑμὸς εὐγενὴς τόκος. 50
Πάντων δὲ χρει̂οι τάσδ' ἕδρας φυλάσσομεν,
σίτων ποτω̂ν ἐσθη̂τος, ἀστρώτῳ πέδῳ
πλευρὰς τιθέντες· ἐκ γὰρ ἐσφραγισμένοι
δόμων καθήμεθ' ἀπορίᾳ σωτηρίας.
Φίλων δὲ τοὺς μὲν οὐ σαφει̂ς ὁρω̂ φίλους, 55
οἳ δ' ὄντες ὀρθω̂ς ἀδύνατοι προσωφελει̂ν.
Τοιου̂τον ἀνθρώποισιν ἡ δυσπραξία·
ἡ̂ς μήποθ' ὅστις καὶ μέσως εὔνους ἐμοὶ
τύχοι, φίλων ἔλεγχον ἀψευδέστατον.

Μεγάρα
Ὦ̓̂ πρέσβυ, Ταφίων ὅς ποτ' ἐξει̂λες πόλιν 60
στρατηλατήσας κλεινὰ Καδμείων δορός,
ὡς οὐδὲν ἀνθρώποισι τω̂ν θείων σαφές.
Ἐ̓γὼ γὰρ οὔτ' ἐς πατέρ' ἀπηλάθην τύχης,
ὃς οὕνεκ' ὄλβου μέγας ἐκομπάσθη ποτέ,
ἔχων τυραννίδ', ἡ̂ς μακραὶ λόγχαι πέρι 65
πηδω̂σ' ἔρωτι σώματ' εἰς εὐδαίμονα,
ἔχων δὲ τέκνα· κἄμ' ἔδωκε παιδὶ σῳ̂
ἐπίσημον εὐνὴν Ἡρακλει̂ συνοικίσας.
Καὶ νυ̂ν ἐκει̂να μὲν θανόντ' ἀνέπτατο,
ἐγὼ δὲ καὶ σὺ μέλλομεν θνῄσκειν, γέρον, 70
Οἵ θ' Ἡράκλειοι παι̂δες, οὓς ὑπὸ πτεροι̂ς
σῴζω νεοσσοὺς ὄρνις ὣς ὑφειμένη.
οἳ δ' εἰς ἔλεγχον ἄλλος ἄλλοθεν πίτνων,
Ὦ μη̂τερ, αὐδᾳ̂, ποι̂ πατὴρ ἄπεστι γη̂ς;
τί δρᾳ̂, πόθ' ἥξει; τῳ̂ νέῳ δ' ἐσφαλμένοι 75
ζητου̂σι τὸν τεκόντ'· ἐγὼ δὲ διαφέρω
λόγοισι, μυθεύουσα. Θαυμάζων δ' ὅταν
πύλαι ψοφω̂σι, πα̂ς ἀνίστησιν πόδα,
ὡς πρὸς πατρῳ̂ον προσπεσούμενοι γόνυ.
Νυ̂ν οὐ̂ν τίν' ἐλπίδ' ἢ πέδον σωτηρίας 80
ἐξευμαρίζῃ, πρέσβυ; πρὸς σὲ γὰρ βλέπω.
ὡς οὔτε γαίας ὅρι' ἂν ἐκβαι̂μεν λάθρᾳ·
φυλακαὶ γὰρ ἡμω̂ν κρείσσονες κατ' ἐξόδους·
οὔτ' ἐν φίλοισιν ἐλπίδες σωτηρίας
ἔτ' εἰσὶν ἡμι̂ν. Ἡ̔́ντιν' οὐ̂ν γνώμην ἔχεις 85
λέγ' ἐς τὸ κοινόν, μὴ θανει̂ν ἕτοιμον ᾐ̂.
Ἀμφιτρύων 88
Ὦ̓̂̓̂ θύγατερ, οὔτοι ῥᾴδιον τὰ τοιάδε
φαύλως παραινει̂ν, σπουδάσαντ' ἄνευ πόνου·
χρόνον δὲ μηκύνωμεν ὄντες ἀσθενει̂ς. 87
Μεγάρα
Λύπης τι προσδει̂ς ἢ φιλει̂ς οὕτω φάος; 90
Ἀμφιτρύων
Καὶ τῳ̂δε χαίρω καὶ φιλω̂ τὰς ἐλπίδας.
Μεγάρα
Κἀγώ· δοκει̂ν δὲ τἀδόκητ' οὐ χρή, γέρον.
Ἀμφιτρύων
Ἐν ται̂ς ἀναβολαι̂ς τω̂ν κακω̂ν ἔνεστ' ἄκη.
Μεγάρα
Ὁ̔ δ' ἐν μέσῳ με λυπρὸς ὢν δάκνει χρόνος.
Ἀμφιτρύων
Γένοιτο ἂν, ὠ̂ θύγατερ, οὔριος δρόμος 95
ἐκ τω̂ν παρόντων τω̂νδ' ἐμοὶ καὶ σοὶ κακω̂ν,
ἔλθοι τ' ἔτ' ἂν παι̂ς οὑμός, εὐνήτωρ δὲ σός.
Ἀ̓λλ' ἡσύχαζε καὶ δακρυρρόους τέκνων
πηγὰς ἀφαίρει καὶ παρευκήλει λόγοις,
κλέπτουσα μύθοις ἀθλίους κλοπὰς ὅμως. 100
Κάμνουσι γάρ τοι καὶ βροτω̂ν αἱ συμφοραί,
καὶ πνεύματ' ἀνέμων οὐκ ἀεὶ ῥώμην ἔχει·
οἵ τ' εὐτυχου̂ντες διὰ τέλους οὐκ εὐτυχει̂ς.
Ἐ̓ξίσταται γὰρ πάντ' ἀπ' ἀλλήλων δίχα.
οὑ̂τος δ' ἀνὴρ ἄριστος ὅστις ἐλπίσι 105
πέποιθεν αἰεί· τὸ δ' ἀπορει̂ν ἀνδρὸς κακου̂.
Χορός
Ὑ̔πώροφα μέλαθρα καὶ
γεραιὰ δέμνι', ἀμφὶ βάκτροις
ἔρεισμα θέμενος, ἐστάλην
ἰηλέμων γόων ἀοι- 110
δὸς ὥστε πολιὸς ὄρνις,
ἔπεα μόνον καὶ δόκη-
μα νυκτερωπὸν ἐννύχων ὀνείρων,
τρομερὰ μέν, ἀλλ' ὅμως πρόθυμ'.
Ὦ̓̂ τέκεα, τέκεα πατρὸς ἀπάτορ',
ὠ̂ γεραιὲ σύ τε τάλαινα μα̂- 115
τερ, ἃ τὸν Ἀίδα δόμοις
πόσιν ἀναστενάζεις.
Μὴ προκάμητε πόδα βαρύ τε
κω̂λον ὥστε πρὸς πετραι̂ον 120
λέπας † ζυγηφόρον πω̂λον
ἀνέντες ὡς βάρος φέρον
τροχηλάτοιο πώλου †.
Λαβου̂ χερω̂ν καὶ πέπλων,
ὅτου λέλοιπε ποδὸς ἀμαυρὸν ἰχνος· 125
γέρων γέροντα παρακόμιζ',
ᾡ̂ ξύνοπλα δόρατα νέα νέῳ 127
τὸ πάρος ἐν ἡλίκων πόνοις 126
ξυνη̂ν ποτ', εὐκλεεστάτας 128
πατρίδος οὐκ ὀνείδη.
Ἰδετε, πατέρος ὡς γορ-
γω̂πες αἵδε προσφερει̂ς
ὀμμάτων αὐγαί,
τὸ δὲ κακοτυχὲς οὐ λέλοιπεν ἐκ τέκνων
οὐδ' ἀποίχεται χάρις. 135
Ἑλλὰς ὠ̂ ξυμμάχους
οἵους οἵους ὀλέσα-
σα τούσδ' ἀποστερήσῃ.
Ἀλλ' εἰσορω̂ γὰρ τη̂σδε κοίρανον χθονὸς
Λύκον περω̂ντα τω̂νδε δωμάτων πέλας.
Λύκος
Τὸν Ἡράκλειον πατέρα καὶ ξυνάορον, 140
εἰ χρή μ', ἐρωτω̂· χρὴ δ', ἐπεί γε δεσπότης
ὑμω̂ν καθέστηχ', ἱστορει̂ν ἃ βούλομαι.
Vίν' ἐς χρόνον ζητει̂τε μηκυ̂ναι βίον;
τίν' ἐλπίδ' ἀλκήν τ' εἰσορα̂τε μὴ θανει̂ν;
ἢ τὸν παρ' ̔́Αιδῃ πατέρα τω̂νδε κείμενον 145
πιστεύεθ' ἥξειν; ὡς ὑπὲρ τὴν ἀξίαν
τὸ πένθος αἰρεσθ', εἰ θανει̂ν ὑμα̂ς χρεών,
σὺ μὲν καθ' Ἑλλάδ' ἐκβαλὼν κόμπους κενούς,
ὡς σύγγαμός σοι Ζεὺς τέκ<νου τε κ>οινεών,
σὺ δ' ὡς ἀρίστου φωτὸς ἐκλήθης δάμαρ. 150
Τί δὴ τὸ σεμνὸν σῳ̂ κατείργασται πόσει,
ὕδραν ἕλειον εἰ διώλεσε κτανὼν
ἢ τὸν Νέμειον θη̂ρα; ὃν ἐν βρόχοις ἑλὼν
βραχίονός φησ' ἀγχόναισιν ἐξελει̂ν.
Τοι̂σδ' ἐξαγωνίζεσθε; τω̂νδ' ἄρ' οὕνεκα 155
τοὺς Ἡρακλείους παι̂δας οὐ θνῄσκειν χρεών;
ὃς ἔσχε δόξαν οὐδὲν ὢν εὐψυχίας
θηρω̂ν ἐν αἰχμῃ̂, τἄλλα δ' οὐδὲν ἄλκιμος,
ὃς οὔποτ' ἀσπίδ' ἔσχε πρὸς λαιᾳ̂ χερὶ
οὐδ' ἠ̂λθε λόγχης ἐγγύς, ἀλλὰ τόξ' ἔχων,160
κάκιστον ὅπλον, τῃ̂ φυγῃ̂ πρόχειρος ἠ̂ν.
Ἀ̓νδρὸς δ' ἔλεγχος οὐχὶ τόξ' εὐψυχίας,
ἀλλ' ὃς μένων βλέπει τε κἀντιδέρκεται
δορὸς ταχει̂αν ἄλοκα τάξιν ἐμβεβώς.
Ἔ̓́χει δὲ τοὐμὸν οὐκ ἀναίδειαν, γέρον,165
ἀλλ' εὐλάβειαν· οἰ̂δα γὰρ κατακτανὼν
Κρέοντα πατέρα τη̂σδε καὶ θρόνους ἔχων.
Οὔκουν τραφέντων τω̂νδε τιμωροὺς ἐμοὺς
χρῄζω λιπέσθαι τω̂ν δεδραμένων δίκην.
Ἀμφιτρύων
Τῳ̂ του̂ Διὸς μὲν Ζεὺς ἀμυνέτω μέρει 170
παιδός· τὸ δ' εἰς ἔμ', Ἡράκλεις, ἐμοὶ μέλει
λόγοισι τὴν του̂δ' ἀμαθίαν ὑπὲρ σέθεν
δει̂ξαι· κακω̂ς γάρ σ' οὐκ ἐατέον κλύειν.
Πρω̂τον μὲν οὐ̂ν τἄρρητ' -- ἐν ἀρρήτοισι γὰρ
τὴν σὴν νομίζω δειλίαν, Ἡράκλεες -- 175
σὺν μάρτυσιν θεοι̂ς δει̂ μ' ἀπαλλάξαι σέθεν.
Διὸς κεραυνόν τ' ἠρόμην τέθριππά τε,
ἐν οἱ̂ς βεβηκὼς τοι̂σι γη̂ς βλαστήμασιν
Γίγασι πλευροι̂ς πτήν' ἐναρμόσας βέλη
τὸν καλλίνικον μετὰ θεω̂ν ἐκώμασεν· 180
τετρασκελές θ' ὕβρισμα, Κενταύρων γένος,
Φολόην ἐπελθών, ὠ̂ κάκιστε βασιλέων,
ἐρου̂ τίν' ἄνδρ' ἄριστον ἐγκρίνειαν ἄν,
ἢ οὐ παι̂δα τὸν ἐμόν, ὃν σὺ φῂς εἰ̂ναι δοκει̂ν.
Δίρφυν τ' ἐρωτω̂ν ἥ σ' ἔθρεψ' Ἀβαντίδα, 185
οὐκ ἄν σ' ἐπαινέσειεν· οὐ γὰρ ἔσθ' ὅπου
ἐσθλόν τι δράσας μάρτυρ' ἂν λάβοις πάτραν.
Τὸ πάνσοφον δ' εὕρημα, τοξήρη σαγήν,
μέμφῃ· κλύων νυ̂ν τἀπ' ἐμου̂ σοφὸς γενου̂.
Ἀνὴρ ὁπλίτης δου̂λός ἐστι τω̂ν ὅπλων 190
καὶ τοι̂σι συνταχθει̂σιν οὐ̂σι μὴ ἀγαθοι̂ς
αὐτὸς τέθνηκε δειλίᾳ τῃ̂ τω̂ν πέλας,
θραύσας τε λόγχην οὐκ ἔχει τῳ̂ σώματι
θάνατον ἀμυ̂ναι, μίαν ἔχων ἀλκὴν μόνον·
ὅσοι δὲ τόξοις χει̂ρ' ἔχουσιν εὔστοχον, 195
ἓν μὲν τὸ λῳ̂στον, μυρίους οἰστοὺς ἀφεὶς
ἄλλοις τὸ σω̂μα ῥύεται μὴ κατθανει̂ν,
ἑκὰς δ' ἀφεστὼς πολεμίους ἀμύνεται
τυφλοι̂ς ὁρω̂ντας οὐτάσας τοξεύμασιν
τὸ σω̂μά τ' οὐ δίδωσι τοι̂ς ἐναντίοις, ͅ200
ἐν εὐφυλάκτῳ δ' ἐστί· του̂το δ' ἐν μάχη
σοφὸν μάλιστα, δρω̂ντα πολεμίους κακω̂ς
σῴζειν τὸ σω̂μα, μὴ 'κ τύχης ὡρμισμένον.
Λόγοι μὲν οἵδε τοι̂σι σοι̂ς ἐναντίαν
γνώμην ἔχουσι τω̂ν καθεστώτων πέρι. 205
Παι̂δας δὲ δὴ τί τούσδ' ἀποκτει̂ναι θέλεις;
τί σ' οἵδ' ἔδρασαν; ἕν τί σ' ἡγου̂μαι σοφόν,
εἰ τω̂ν ἀρίστων τἄκγον' αὐτὸς ὢν κακὸς
δέδοικας. Ἀ̓λλὰ του̂θ' ὅμως ἡμι̂ν βαρύ,
εἰ δειλίας ση̂ς κατθανούμεθ' εἵνεκα, 210
ὃ χρη̂ν σ' ὑφ' ἡμω̂ν τω̂ν ἀμεινόνων παθει̂ν,
εἰ Ζεὺς δικαίας εἰ̂χεν εἰς ἡμα̂ς φρένας.
εἰ δ' οὐ̂ν ἔχειν γη̂ς σκη̂πτρα τη̂σδ' αὐτὸς θέλεις,
ἔασον ἡμα̂ς φυγάδας ἐξελθει̂ν χθονός·
βίᾳ δὲ δράσῃς μηδέν, ἢ πείσῃ βίαν,215
ὅταν θεου̂ σοι πνευ̂μα μεταβαλὸν τύχη.
Φευ̂·
ὠ̂ γαι̂α Κάδμου· καὶ γὰρ ἐς σὲ ἀφίξομαι
λόγους ὀνειδιστη̂ρας ἐνδατούμενος·
τοιαυ̂τ' ἀμύνεθ' Ἡρακλει̂ τέκνοισί τε;
ὃς εἱ̂ς Μινύαισι πα̂σι διὰ μάχης μολὼν 220
Θήβαις ἔθηκεν ὄμμ' ἐλεύθερον βλέπειν.
Οὐδ' Ἑλλάδ' ᾔνεσ', οὐδ' ἀνέξομαί ποτε
σιγω̂ν, κακίστην λαμβάνων ἐς παι̂δ' ἐμόν,
ἣν χρη̂ν νεοσσοι̂ς τοι̂σδε πυ̂ρ λόγχας ὅπλα
φέρουσαν ἐλθει̂ν, ποντίων καθαρμάτων 225
χέρσου τ' ἀμοιβάς, ὧ̔̂ν ἐμόχθησας χάριν.
Τὰ δ', ὠ̂ τέκν', ὑμι̂ν οὔτε Θηβαίων πόλις
οὔθ' Ἑλλὰς ἀρκει̂· πρὸς δ' ἔμ' ἀσθενη̂ φίλον
δεδόρκατ', οὐδὲν ὄντα πλὴν γλώσσης ψόφον.
ῥώμη γὰρ ἐκλέλοιπεν ἣν πρὶν εἰχομεν, 230
γήρᾳ δὲ τρομερὰ γυι̂α κἀμαυρὸν σθένος.
εἰ δ' ἠ̂ νέος τε κἄτι σώματος κρατω̂ν,
λαβὼν ἂν ἔγχος του̂δε τοὺς ξανθοὺς πλόκους
καθῃμάτωσ' ἄν, ὥστ' Ἀτλαντικω̂ν πέραν
φεύγειν ὅρων ἂν δειλίᾳ τοὐμὸν δόρυ. 235
Χορός
Ἆρ' οὐκ ἀφορμὰς τοι̂ς λόγοισιν ἁγαθοὶ
θνητω̂ν ἔχουσι, κἂν βραδύς τις ᾐ̂ λέγειν;
Λύκος
Σὺ μὲν λέγ' ἡμα̂ς οἱ̂ς πεπύργωσαι λόγοις,
ἐγὼ δὲ δράσω σ' ἀντὶ τω̂ν λόγων κακω̂ς.
Ἄ̓́γ', οἳ μὲν Ἑλικω̂ν', οἳ δὲ Παρνασου̂ πτυχὰς 240
τέμνειν ἄνωχθ' ἐλθόντες ὑλουργοὺς δρυὸς
κορμούς· ἐπειδὰν δ' ἐσκομισθω̂σιν πόλει,
βωμὸν πέριξ νήσαντες ἀμφήρη ξύλα
ἐμπίμπρατ' αὐτω̂ν καὶ πυρου̂τε σώματα
πάντων, ἵν' εἰδω̂σ' οὕνεκ' οὐχ ὁ κατθανὼν 245
κρατει̂ χθονὸς τη̂σδ', ἀλλ' ἐγὼ τὰ νυ̂ν τάδε.
Ὕ̔μει̂ς δέ, πρέσβεις, ται̂ς ἐμαι̂ς ἐναντίοι
γνώμαισιν ὄντες, οὐ μόνον στενάξετε
τοὺς Ἡρακλείους παι̂δας, ἀλλὰ καὶ δόμου
τύχας, ὅταν πάσχῃ τι, μεμνήσεσθε δὲ 250
δου̂λοι γεγω̂τες τη̂ς ἐμη̂ς τυραννίδος.
Χορός
Ὦ γῆς λοχεύμαθ', οὓς ῎Αρης σπείρει ποτὲ
λάβρον δράκοντος ἐξερημώσας γένυν,
οὐ σκῆπτρα, χειρὸς δεξιᾶς ἐρείσματα,
ἀρεῖτε καὶ τοῦδ' ἀνδρὸς ἀνόσιον κάρα 255
καθαιματώσεθ', ὅστις οὐ Καδμεῖος ὢν
ἄρχει κάκιστος τῶν νέων ἔπηλυς ὤν;
Ἄλλ' οὐκ ἐμοῦ γε δεσπόσεις χαίρων ποτέ.
οὐδ' ἁπόνησα πόλλ' ἐγὼ καμὼν χερὶ
ἕξεις. ἀπέρρων δ' ἔνθεν ἦλθες ἐνθάδε, 260
ὕβριζ'. ἐμοῦ γὰρ ζῶντος οὐ κτενεῖς ποτε
τοὺς ῾Ηρακλείους παῖδας. οὐ τοσόνδε γῆς
ἔνερθ' ἐκεῖνος κρύπτεται λιπὼν τέκνα.
Ἐπεὶ σὺ μὲν γῆν τήνδε διολέσας ἔχεις,
ὃ δ' ὠφελήσας ἀξίων οὐ τυγχάνει. 265
κἄπειτα πράσσω πόλλ' ἐγώ, φίλους ἐμοὺς
θανόντας εὖ δρῶν, οὗ φίλων μάλιστα δεῖ;
Ὦ δεξιὰ χείρ, ὡς ποθεῖς λαβεῖν δόρυ,
ἐν δ' ἀσθενείᾳ τὸν πόθον διώλεσας.
Ἐπεί σ' ἔπαυσ' ἂν δοῦλον ἐννέποντά με 270
καὶ τάσδε Θήβας εὐκλεῶς ᾠκήσαμεν.
ἐν αἷς σὺ χαίρεις· οὐ γὰρ εὖ φρονεῖ πόλις
στάσει νοσοῦσα καὶ κακοῖς βουλεύμασιν.
οὐ γάρ ποτ' ἂν σὲ δεσπότην ἐκτήσατο.
Μεγάρα
Γέροντες, αἰνῶ· τῶν φίλων γὰρ οὕνεκα 275
ὀργὰς δικαίας τοὺς φίλους ἔχειν χρεών·
ἡμῶν δ' ἕκατι δεσπόταις θυμούμενοι
πάθητε μηδέν. Τῆς δ' ἐμῆς, ᾿Αμφιτρύων,
γνώμης ἄκουσον, ἤν τί σοι δοκῶ λέγειν.
Ἐγὼ φιλῶ μὲν τέκνα· πῶς γὰρ οὐ φιλῶ 280
ἅτικτον, ἁμόχθησα; καὶ τὸ κατθανεῖν
δεινὸν νομίζω· τῷ δ' ἀναγκαίῳ τρόπῳ
ὃς ἀντιτείνει σκαιὸν ἡγοῦμαι βροτόν.
Ἡμᾶς δ', ἐπειδὴ δεῖ θανεῖν, θνῄσκειν χρεὼν
μὴ πυρὶ καταξανθέντας, ἐχθροῖσιν γέλων 285
διδόντας, οὑμοὶ τοῦ θανεῖν μεῖζον κακόν.
Ὀφείλομεν γὰρ πολλὰ δώμασιν καλά·
σὲ μὲν δόκησις ἔλαβεν εὐκλεὴς δορός,
ὥστ' οὐκ ἀνεκτὸν δειλίας θανεῖν σ' ὕπο·
οὑμὸς δ' ἀμαρτύρητος εὐκλεὴς πόσις, 290
ὡς τούσδε παῖδας οὐκ ἂν ἐκσῶσαι θέλοι
δόξαν κακὴν λαβόντας· οἱ γὰρ εὐγενεῖς
κάμνουσι τοῖς αἰσχροῖσι τῶν τέκνων ὕπερ,
ἐμοί τε μίμημ' ἀνδρὸς οὐκ ἀπωστέον.
Σκέψαι δὲ τὴν σὴν ἐλπίδ' ᾗ λογίζομαι· 295
Ἥξειν νομίζεις παῖδα σὸν γαίας ὕπο;
καὶ τίς θανόντων ἦλθεν ἐξ ῞Αιδου πάλιν;
ἀλλ' ὡς λόγοισι τόνδε μαλθάξαιμεν ἄν;
ἥκιστα· φεύγειν σκαιὸν ἄνδρ' ἐχθρὸν χρεών,
σοφοῖσι δ' εἴκειν καὶ τεθραμμένοις καλῶς· 300
ῥᾷον γὰρ αἰδοῦς ὑπολαβὼν φίλ' ἂν τέμοις.
Ἤδη δ' ἐσῆλθέ μ' εἰ παραιτησαίμεθα
φυγὰς τέκνων τῶνδ'· ἀλλὰ καὶ τόδ' ἄθλιον,
πενίᾳ σὺν οἰκτρᾷ περιβαλεῖν σωτηρίαν·
ὡς τὰ ξένων πρόσωπα φεύγουσιν φίλοις 305
ἓν ἦμαρ ἡδὺ βλέμμ' ἔχειν φασὶν μόνον.
Τόλμα μεθ' ἡμῶν θάνατον, ὃς μένει σ' ὅμως.
προκαλούμεθ' εὐγένειαν, ὦ γέρον, σέθεν.
Τὰς τῶν θεῶν γὰρ ὅστις ἐκμοχθεῖ τύχας,
πρόθυμός ἐστιν, ἡ προθυμία δ' ἄφρων· 310
ὃ χρὴ γὰρ οὐδεὶς μὴ χρεὼν θήσει ποτέ.
Χορός
Εἰ μὲν σθενόντων τῶν ἐμῶν βραχιόνων
ἦν τίς σ' ὑβρίζων, ῥᾳδίως ἐπαύσατ' ἄν·
νῦν δ' οὐδέν ἐσμεν. Σὸν δὲ τοὐντεῦθεν σκοπεῖν
ὅπως διώσῃ τὰς τύχας, ᾿Αμφιτρύων. 315
᾿Αμφιτρύων
Οὔτοι τὸ δειλὸν οὐδὲ τοῦ βίου πόθος
θανεῖν ἐρύκει μ', ἀλλὰ παιδὶ βούλομαι
σῷσαι τέκν'· ἄλλως δ' ἀδυνάτων ἔοικ' ἐρᾶν.
Ἰδοὺ πάρεστιν ἥδε φασγάνῳ δέρη
κεντεῖν φονεύειν, ἱέναι πέτρας ἄπο. 320
Μίαν δὲ νῷν δὸς χάριν, ἄναξ, ἱκνούμεθα·
κτεῖνόν με καὶ τήνδ' ἀθλίαν παίδων πάρος,
ὡς μὴ τέκν' εἰσίδωμεν, ἀνόσιον θέαν,
ψυχορραγοῦντα καὶ καλοῦντα μητέρα
πατρός τε πατέρα. Τἄλλα δ', εἰ πρόθυμος εἶ, 325
πρᾶσσ'· οὐ γὰρ ἀλκὴν ἔχομεν ὥστε μὴ θανεῖν.
Μεγάρα
Κἀγώ σ' ἱκνοῦμαι χάριτι προσθεῖναι χάριν,
<ἡμῖν> ἵν' ἀμφοῖν εἷς ὑπουργήσῃς διπλᾶ·
κόσμον πάρες μοι παισὶ προσθεῖναι νεκρῶν,
δόμους ἀνοίξας -- νῦν γὰρ ἐκκεκλῄμεθα -- 330
ὡς ἀλλὰ ταῦτά γ' ἀπολάχωσ' οἴκων πατρός.
Λύκος
Ἔσται τάδ'· οἴγειν κλῇθρα προσπόλοις λέγω.
κοσμεῖσθ' ἔσω μολόντες· οὐ φθονῶ πέπλων.
Ὅταν δὲ κόσμον περιβάλησθε σώμασιν,
ἥξω πρὸς ὑμᾶς νερτέρᾳ δώσων χθονί. 335
Μεγάρα
ὦ τέκν', ὁμαρτεῖτ' ἀθλίῳ μητρὸς ποδὶ
πατρῷον ἐς μέλαθρον, οὗ τῆς οὐσίας
ἄλλοι κρατοῦσι, τὸ δ' ὄνομ' ἔσθ' ἡμῶν ἔτι.
᾿Αμφιτρύων
Ὦ Ζεῦ, μάτην ἄρ' ὁμόγαμόν σ' ἐκτησάμην,
μάτην δὲ παιδὸς κοινεῶν' ἐκλῄζομεν· 340
σὺ δ' ἦσθ' ἄρ' ἥσσων ἢ 'δόκεις εἶναι φίλος.
Ἀρετῇ σε νικῶ θνητὸς ὢν θεὸν μέγαν·
παῖδας γὰρ οὐ προύδωκα τοὺς ῾Ηρακλέους.
Σὺ δ' ἐς μὲν εὐνὰς κρύφιος ἠπίστω μολεῖν,
τἀλλότρια λέκτρα δόντος οὐδενὸς λαβών, 345
σῴζειν δὲ τοὺς σοὺς οὐκ ἐπίστασαι φίλους.
Ἀμαθής τις εἶ θεός, ἢ δίκαιος οὐκ ἔφυς.
Χορός
Αἲλινον μὲν ἐπ' εὐτυχεῖ
μολπᾷ Φοῖβος ἰαχεῖ
τὸν κάλλει φθιτόν, κιθάραν 350
ἐλαύνων πλήκτρῳ χρυσέῳ·
ἐγὼ δὲ τὸν γᾶς ἐνέρων τ'
ἐς ὄρφναν μολόντα, παῖδ'
εἴτε Διός νιν εἴπω,
εἴτ' ᾿Αμφιτρύωνος ἶνιν,
ὑμνῆσαι στεφάνωμα μό- 355
χθων δι' εὐλογίας θέλω.
Γενναίων δ' ἀρεταὶ πόνων
τοῖς θανοῦσιν ἄγαλμα.

Πρῶτον μὲν Διὸς ἄλσος
ἠρήμωσε λέοντος, 360
πυρσῷ δ' ἀμφεκαλύφθη
ξανθὸν κρᾶτ' ἐπινωτίσας
δεινῷ χάσματι θηρός.

Τάν τ' ὀρεινόμον ἀγρίων
Κενταύρων ποτὲ γένναν 365
ἔστρωσεν τόξοις φονίοις,
ἐναίρων πτανοῖς βέλεσιν.
Ξύνοιδε Πηνειὸς ὁ καλ-
λιδίνας μακραί τ' ἄρου-
ραι πεδίων ἄκαρποι
καὶ Πηλιάδες θεράπναι 370
σύγχορτοί τ' ᾿Ομόλας ἔναυ-
λοι, πεύκαισιν ὅθεν χέρας
πληροῦντες χθόνα Θεσσαλῶν
ἱππείαις ἐδάμαζον.

Τάν τε χρυσοκάρανον 375
δόρκαν ποικιλόνωτον
συλήτειραν ἀγρωστᾶν
κτείνας, θηροφόνον θεὰν
Οἰνωᾶτιν ἀγάλλει.

Τεθρίππων τ' ἐπέβα 380
καὶ ψαλίοις ἐδάμασε πώλους
Διομήδεος, αἳ φονίαισι φάτναις ἀχάλιν' ἐθόαζον
κάθαιμα σῖτα γένυσι, χαρμοναῖσιν ἀν-
δροβρῶσι δυστράπεζοι· 385
πέραν δ' ἀργυρορρύτων ῞Εβρου
διεπέρασεν ὄχθων,
Μυκηναίῳ πονῶν τυράννῳ.
Ἄν τε Πηλιάδ' ἀκτὰν
᾿Αναύρου παρὰ πηγὰς 390
Κύκνον ξεινοδαΐκταν
τόξοις ὤλεσεν, ᾿Αμφαναί-
ας οἰκήτορ' ἄμεικτον.

Ὑμνῳδούς τε κόρας
ἤλυθεν ἑσπέριον ἐς αὐλάν, χρυσέων πετά- 395
λων ἄπο μηλοφόρον χερὶ καρπὸν ἀμέρξων,
δράκοντα πυρσόνωτον, ὅς <σφ'> ἄπλατον ἀμ-
φελικτὸς ἕλικ' ἐφρούρει,
κτανών· ποντίας θ' ἁλὸς μυχοὺς 400
εἰσέβαινε, θνατοῖς
γαλανείας τιθεὶς ἐρετμοῖς.
Οὐρανοῦ θ' ὑπὸ μέσσαν
ἐλαύνει χέρας ἕδραν,
῎Ατλαντος δόμον ἐλθών, 405
ἀστρωπούς τε κατέσχεν οἴ-
κους εὐανορίᾳ θεῶν.

Τὸν ἱππευτάν τ' ᾿Αμαζόνων στρατὸν
Μαιῶτιν ἀμφὶ πολυπόταμον
ἔβα δι' ῎Αξεινον οἶδμα λίμνας, 410
τίν' οὐκ ἀφ' ῾Ελλανίας
ἄγορον ἁλίσας φίλων,
κόρας ᾿Αρείας πέπλων
χρυσεόστολον φάρος,
ζωστῆρος ὀλεθρίους ἄγρας. 415
Τὰ κλεινὰ δ' ῾Ελλὰς ἔλαβε βαρβάρου κόρας
λάφυρα, καὶ σῴζεται Μυκήναις.

Τάν τε μυριόκρανον
πολύφονον κύνα Λέρνας 420
ὕδραν ἐξεπύρωσεν,
βέλεσί τ' ἀμφέβαλ' <ἰόν>,
τὸν τρισώματον οἷσιν ἔ-
κτα βοτῆρ' ᾿Ερυθείας.

Δρόμων τ' ἄλλων ἀγάλματ' εὐτυχῆ 425
διῆλθε· τόν τε πολυδάκρυον
ἔπλευσ' ἐς ῞Αιδαν, πόνων τελευτάν,
ἵν' ἐκπεραίνει τάλας
βίοτον, οὐδ' ἔβα πάλιν.
στέγαι δ' ἔρημοι φίλων, 430
τὰν δ' ἀνόστιμον τέκνων
Χάρωνος ἐπιμένει πλάτα
βίου κέλευθον ἄθεον ἄδικον· ἐς δὲ σὰς
χέρας βλέπει δώματ' οὐ παρόντος. 435

Εἰ δ' ἐγὼ σθένος ἥβων
δόρυ τ' ἔπαλλον ἐν αἰχμᾷ,
Καδμείων τε σύνηβοι,
τέκεσιν ἂν προπαρέσταν
ἀλκᾷ· νῦν δ' ἀπολείπομαι 440
τᾶς εὐδαίμονος ἥβας.

Ἀλλ' ἐσορῶ γὰρ τούσδε φθιμένων
ἔνδυτ' ἔχοντας, τοὺς τοῦ μεγάλου
δή ποτε παῖδας τὸ πρὶν ῾Ηρακλέους,
ἄλοχόν τε φίλην ὑπὸ σειραίοις 445
ποσὶν ἕλκουσαν τέκνα, καὶ γεραιὸν
πατέρ' ῾Ηρακλέους. Δύστηνος ἐγώ,
δακρύων ὡς οὐ δύναμαι κατέχειν
γραίας ὄσσων ἔτι πηγάς. 450
Μεγάρα
Εἶἑν· τίς ἱερεύς, τίς σφαγεὺς τῶν δυσπότμων
ἢ τῆς ταλαίνης τῆς ἐμῆς ψυχῆς φονεύς;
ἕτοιμ' ἄγειν τὰ θύματ' εἰς ῞Αιδου τάδε.
Ὦ τέκν', ἀγόμεθα ζεῦγος οὐ καλὸν νεκρῶν,
ὁμοῦ γέροντες καὶ νέοι καὶ μητέρες. 455
Ὦ μοῖρα δυστάλαιν' ἐμή τε καὶ τέκνων
τῶνδ', οὓς πανύστατ' ὄμμασιν προσδέρκομαι.
Ἔτεκον μὲν ὑμᾶς, πολεμίοις δ' ἐθρεψάμην
ὕβρισμα κἀπίχαρμα καὶ διαφθοράν.
Φεῦ·
ἦ πολύ με δόξης ἐξέπαισαν ἐλπίδες, 460
ἣν πατρὸς ὑμῶν ἐκ λόγων ποτ' ἤλπισα.
Σοὶ μὲν γὰρ ῎Αργος ἔνεμ' ὁ κατθανὼν πατήρ,
Εὐρυσθέως δ' ἔμελλες οἰκήσειν δόμους
τῆς καλλικάρπου κράτος ἔχων Πελασγίας,
στολήν τε θηρὸς ἀμφέβαλλε σῷ κάρᾳ 465
λέοντος, ᾗπερ αὐτὸς ἐξωπλίζετο.
Σὺ δ' ἦσθα Θηβῶν τῶν φιλαρμάτων ἄναξ,
ἔγκληρα πεδία τἀμὰ γῆς κεκτημένος,
ὡς ἐξέπειθες τὸν κατασπείραντά σε·
ἐς δεξιάν τε σὴν ἀλεξητήριον 470
ξύλον καθίει δαίδαλον, ψευδῆ δόσιν.
Σοὶ δ' ἣν ἔπερσε τοῖς ἑκηβόλοις ποτὲ
τόξοισι δώσειν Οἰχαλίαν ὑπέσχετο.
Τρεῖς δ' ὄντας <ὑμᾶς> τριπτύχοις τυραννίσι
πατὴρ ἐπύργου, μέγα φρονῶν εὐανδρίᾳ. 475
Ἐγὼ δὲ νύμφας ἠκροθινιαζόμην,
κήδη συνάψουσ', ἔκ τ' ᾿Αθηναίων χθονὸς
Σπάρτης τε Θηβῶν θ', ὡς ἀνημμένοι κάλῳς
πρυμνησίοισι βίον ἔχοιτ' εὐδαίμονα.
Καὶ ταῦτα φροῦδα· μεταβαλοῦσα δ' ἡ τύχη 480
νύμφας μὲν ὑμῖν Κῆρας ἀντέδωκ' ἔχειν,
ἐμοὶ δὲ δάκρυα λουτρά -- δύστηνος φρενῶν.
Πατὴρ δὲ πατρὸς ἑστιᾷ γάμους ὅδε,
῞Αιδην νομίζων πενθερόν, κῆδος πατρός.
Ὤμοι, τίν' ὑμῶν πρῶτον ἢ τίν' ὕστατον 485
πρὸς στέρνα θῶμαι; τῷ προσαρμόσω στόμα;
τίνος λάβωμαι; πῶς ἂν ὡς ξουθόπτερος
μέλισσα συνενέγκαιμ' ἂν ἐκ πάντων γόους,
ἐς ἓν δ' ἐνεγ